Türkiye’de Boeing

Boeing, 1940'ların ortalarından beri Türkiye ile uzun süredir karşılıklı fayda sağlayan ilişkiler sürdürmektedir. Boeing, Türk havayolları şirketlerine ticari jet uçakları tedarikçisi olmasının yanısıra Türk Silahlı Kuvvetlerine, savunma sanayi tedarikçisi ve Türk havacılık ve uzay endüstrisinin önemli ve güvenilir bir ortağıdır. Boeing ayrıca geliştirdiği ve yürüttüğü sosyal sorumluluk projeleri ile Türkiye'nin kurumsal boyutta iyi bir vatandaşıdır.

Eylül 2015’te Boeing Türkiye Genel Müdürü ve Ülke Temsilcisi olarak görevlendirilen Ayşem Sargın, Boeing’in ülkedeki strateji, entegrasyon, büyüme ve verimlilik çalışmalarını yönetmekte olup Boeing Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Türkiye (MENAT) Başkanı Bernard J. Dunn’ a,bağlı olarak çalışmaktadır. Dunn ise Boeing International Başkanı Marc Allen’a bağlı olarak çalışmaktadır.

Türkiye’de Ticari Faaliyetler

Boeing Ticari Uçaklar

Boeing, hızla genişleyen Türkiye pazarına, doğru uçağı sağlamak için Türk hava yolları taşıyıcıları ile birlikte yakın işbirliği içinde çalışmaktadır. Boeing, 1968 yılından bu yana, Türk havayolu şirketlerine doğrudan 225’den fazla yeni uçak teslimatı gerçekleştirmiştir. Bugün 180’den fazla Boeing uçağı Türk operatörlerin hizmetindedir.

Boeing ve Türk Hava Yolları (THY) arasındaki köklü işbirliği, THY’nin ilk DC-3/C-47 uçaklarını teslim aldığı 1945 yılından bu yana sürmektedir. THY, 1960’lı yılların sonunda, filosuna kattığı DC–9, DC–10 ve Boeing 707 uçakları ile “Jet Çağı”na girdi. Yıllar içinde, Türk havayolu şirketleri 727, 757, MD–80 ve en modern 737 ve 777 uçaklarını da kullanmaya başladı. Bir THY iştiraki olan, düzenleyici otoritelerinin yetki sertifikalarına sahip THY Teknik ise bölgesinde ve çevresinde Boeing 737 uçakları için dünya standartlarında bir bakım merkezidir.

Boeing, Türkiye’deki önemli müşterileri arasında olan SunExpress (Türk Hava Yolları ve Lufthansa ortak girişimi) ve Pegasus Havayolları ile de ortak fayda sağlamaya dayalı işbirlikleri geliştirmiştir.

Boeing Savunma, Uzay ve Güvenlik

Boeing’in Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişkisi McDonnell Douglas’ın ilk F–4 Phantom savaş uçağının teslimatını gerçekleştirdiği 1970’li yıllara dayanmaktadır. Bugün Türkiye’nin envanterinde halen kullanmakta olduğu 157 adet F–4 savaş uçağı bulunmakta olup bu uçaklar hala kullanılmaktadır.

1980’li yıllarda Türk Deniz Kuvvetleri ilk McDonnell Douglas Harpoon gemi savar füzelerini teslim almıştır. Sonrasında ek Harpoon füzesi ve destek sistemleri alımlarını ve yenilemelerini sürdürmüştür.

Türkiye’de en iyi bilinen Boeing ürünlerinden biri taktik ve savunma kuvvetlerine; havadan erken uyarı, kontrol ve haberleşme olanağı sağlayan Havadan Erken Uyarı ve Kontrol Sistemi’dir(AEW&C). 2002 yılında Türkiye Cumhuriyeti ile Boeing, çok işlevli elektronik tarama radarı donanımlı dört adet AEW&C sistemi için sözleşme imzalamıştır. Uçağın platformu, 21. yüzyıl havacılık elektroniği, navigasyon ekipmanı ve uçuş güvertesi ile donatılmış Yeni-Nesil Boeing 737-700 üzerine kurulmuştur. “Barış Kartalı” olarak bilinen bu program Türkiye Cumhuriyeti tarafından tek sözleşme altında yapılan en büyük savunma alımlarından biridir. Boeing ilk üç Barış Kartalı AEW&C uçağının teslimatını 2014’te, dördüncü uçağın teslimatını ise 2015 yılında Türk Silahlı Kuvvetleri’ne yapmıştır.

Boeing, Türk Hava Kuvvetleri’ne ait KC–135 tanker uçaklarının periyodik fabrika-seviyesi bakım hizmetlerini sağlamak üzere bir proje üstlenmiştir. Bu önemli proje aynı zamanda Türk Hava Kuvvetleri personelinin bu hizmetleri gelecekte verebilmesini sağlayacak eğitimler de içermektedir. Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri hükümetleri, hükümetten hükümete gerçekleşen 11 adet CH-47F Chinook helikopterinin satışını tamamlamıştır. İlk sipariş, Boeing'in 2016 yılında teslim ettiği altı adet CH-47F Chinook'u içermektedir. Nihai teslimat, Kasım 2016'da gerçekleşmiştir. 2018 yılında teslim edilmek üzere, Türkiye beş adet daha Chinook helikopteri sipariş ederek toplam sipariş sayısını onbire yükseltmiştir.

Türkiye’deki Tedarikçiler ve Ortaklar

Boeing, doğru çözümler sunabilmek ve teknolojik işbirliği yoluyla bilgi paylaşmak amacıyla, ticari ve askeri havacılık programlarında Türk havacılık ve uzay sanayi ile işbirliği içindedir. Boeing, Türkiye ve Türkiye dışındaki Boeing programlarında, TUSAŞ-Türk Havacılık ve Uzay Sanayi A.Ş. ’den, sayıları giderek artmakta olan özel sektör tedarikçilerine kadar, Türkiye’de geniş yelpazeye yayılmış bir ortaklar ağı ile çalışmaktadır. Ankara, Istanbul, İzmir, Bursa, Kayseri ve Eskişehir’de bulunan 20’den fazla tedarikçi ve TUSAŞ bu ağın en iyi örnekleridir. Barış Kartalı Programı’nda SELEX, TUSAŞ, THY, HAVELSAN, AYESAŞ, ASELSAN ve MiKES dahil olmak üzere çeşitli Türk savunma firmaları da çalışmıştır. Türk savunma sektörü ile yürütülen diğer programlar arasında TUSAŞ’ın da Boeing üretimi Kore AEW&C’lerin parçalarının imalatı ve montajı için NATO AWACS ile kontrat imzaladığı dönem ortası iyileştirme ve Peace Eye programları bulunmaktadır. Ayrıca, Fokker Elmo firması İzmir’deki yeni tesislerinde çeşitli platformlar için kablo tesisatı kurulumunu gerçekleştirmektedir.

TUSAŞ ve Kale 1997 yılından bu yana Boeing’in tüm ticari uçak programlarına katılmaktadır. Ayrıca, PFW Türkiye, 787 programı için parça sağlamakta olup; THY Teknik ise bazı Boeing ticari uçak modelleri için teknik ve bakım hizmetleri sağlamaktadır.

Boeing aynı zamanda, serbest ticaret bölgelerinde yeni tesis kurulumlarına da olanak sağlamaktadır: PFW (ESBAŞ), Fokker Elmo (ESBAŞ) ve Kale (DESBAŞ). PFW, Fokker Elmo, Alenia ve SpiritAerosystems’in aralarında bulunduğu Boeing’in uluslararası kilit tedarikçileri Türkiye’de yatırım yapmakta ve iş imkanı sağlamaktadır.

Boeing, üniversiteler ve öğrencilerle işbirlikleri kurarak, Türkiye havacılık sanayisinin uzun vadeli gelişimini de desteklemektedir Bu bağlamda;

  • Şubat 2013 tarihinde, Boeing ve Istanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) havacılık teknolojileri araştırma alanında ilk işbirliğini başlatmış olup, ticari uçak kabinlerinde yolcular için hava kalitesini artıracak, gelişmiş bir hava filtreleme sistemi için birlikte AR-GE çalışması yürütmektelerdir...
  • 2013 yılında Boeing ve İTÜ, THY işbirliği ile, Hava Taşımacılığı Yönetimi Yüksek Lisans Programı başlattılar. Program, ilk mezunlarını 2015 yılında verdi.
  • Boeing, Türk üniversite öğrencilerine Amerika Birleşik Devletleri’nde ’de staj olanağı sağlamaktadır.
  • 2013 yılından bu yana Boeing, dünya standartlarında ileri aeronotik mühendisliği müfredatı geliştirilmesine yardımcı olmak amacıyla İTÜ’deki lisans ve lisans üstü düzeydeki öğrencilere burs imkanı sağlamakta, akademisyenlere yönelik olarak hibe programları yürütmektedir.
  • 2015 yılında Boeing ve İTÜ işbirliğiyle, Türkiye genelindeki öğrencilerin yarıştığı üniversiteler arası insansız hava aracı (İHA) tasarım yarışması da yürütülmüştür.

2013 yılından bu yana Boeing, Anadolu Üniversitesi Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi’nin eğitim tecrübesini güçlendirmek için müfredatını simülasyon ve yazılımlarla zenginleştirmeye destek vermektedir.

Türkiye’de Boeing

Boeing, Türkiye’de üç ana bölgede faaliyet göstermekte olup; merkezi Ankara’dadır. Boeing İstanbul ekibi, ticari havacılık faaliyetlerini yönetmekte ve Boeing ticari uçaklarına teknik destek vermektedir; Boeing Konya ekibi ise Barış Kartalı programından sorumludur. Boeing’in Türk endüstrisinden şirket kapsamındaki satın alımları yıllık 160 milyon doları geçmektedir. Boeing destekli programlar ise halihazırda Türkiye’de 2,500’e yakın iş imkanı yaratmaktadır.

Sosyal Sorumluluk

Boeing, bir şirketin ölçütünün sadece ürün ve hizmetlerinin kalitesi değil, iş yapmakta olduğu ülkelerdeki ortaklıkların sağlamlığı olduğuna inanmaktadır. Boeing'in Türkiye'de yürüttüğü Sosyal Sorumluluk Projeleri ağırlıklı olarak eğitim, kültür ve sanat, sağlık ve insani yardım hizmetleri alanlarındadır.